QUY TRÌNH ƯƠM VÀ CHĂM SÓC CÂY CON TỪ BỊCH MÔ ĐÚNG KỸ THUẬT, ĐẠT TỶ LỆ SỐNG CAO
- Tổng quan về ươm cây con từ bịch mô
Cây con từ bịch mô là sản phẩm của công nghệ nuôi cấy mô tế bào thực vật, được nhân giống trong điều kiện vô trùng với mục tiêu tạo ra cây giống đồng đều, sạch bệnh và có tiềm năng sinh trưởng vượt trội. Tuy nhiên, sau khi đưa ra khỏi môi trường phòng thí nghiệm, cây mô còn rất non yếu, hệ rễ chưa hoàn chỉnh và khả năng thích nghi với điều kiện bên ngoài còn hạn chế. Vì vậy, giai đoạn ươm và chăm sóc cây con từ bịch mô giữ vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định trực tiếp đến tỷ lệ sống, chất lượng cây giống và hiệu quả sản xuất sau này.
Quy trình ươm đúng kỹ thuật không chỉ giúp cây nhanh hồi phục, phát triển bộ rễ khỏe mà còn tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn trồng ra đất hoặc ra chậu. Việc tuân thủ chặt chẽ các yêu cầu về giá thể, dụng cụ, điều kiện môi trường và chế độ chăm sóc sẽ giúp hạn chế tối đa rủi ro nấm bệnh, thối rễ và còi cọc ở cây con.
Hình ảnh dưới đây minh họa việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả canh tác và giá trị sản phẩm:
https://vigen.vn/wp-content/uploads/2025/10/cay-chuoi-cay-mo-tai-vigen_11zon.webp
- Chuẩn bị giá thể ươm cây con từ bịch mô
Giá thể ươm là yếu tố nền tảng ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của rễ và khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây mô trong giai đoạn đầu. Giá thể cần đảm bảo các yêu cầu cơ bản như tơi xốp, thông thoáng, giữ ẩm tốt nhưng không gây úng nước, đồng thời phải sạch nấm bệnh và vi khuẩn gây hại.
Người trồng có thể sử dụng các loại giá thể trộn sẵn chuyên dùng cho ươm cây mô trên thị trường, giúp tiết kiệm thời gian và đảm bảo độ đồng đều. Ngoài ra, cũng có thể tự phối trộn giá thể với thành phần xốp mịn như Kalasman hoặc Eco N1, kết hợp các vật liệu đã qua xử lý để đảm bảo an toàn cho cây con. Trước khi đưa giá thể vào vỉ ươm, cần kiểm tra độ ẩm vừa phải, tránh quá khô hoặc quá ướt gây ảnh hưởng đến rễ non.
- Chuẩn bị vỉ ươm và yêu cầu kỹ thuật
Vỉ ươm đóng vai trò định hình không gian sinh trưởng ban đầu cho cây mô. Thông dụng nhất hiện nay là vỉ ươm 112 lỗ, phù hợp với kích thước cây con và thuận tiện cho việc chăm sóc, di chuyển. Khi cho giá thể vào vỉ, cần đảm bảo giá thể lấp kín toàn bộ không gian của lỗ ươm, kể cả phần đáy, nhưng không được nén quá chặt làm mất độ thông thoáng, cũng không để quá xốp khiến cây bị lung lay, khó ra rễ.
Trước khi ươm cây, vỉ ươm cần được tưới đẫm nước để tạo độ ẩm đồng đều trong giá thể. Đây là bước quan trọng giúp rễ cây sau khi cấy nhanh chóng tiếp xúc với môi trường ẩm, giảm stress và tăng khả năng sống sót.
- Tiêu chuẩn cây con trước khi ươm
Cây con lấy từ bịch mô phải đạt các tiêu chuẩn cơ bản về chất lượng. Cây cần còn xanh, khỏe, không có dấu hiệu nhiễm nấm khuẩn, thân và lá không bị dập nát hay biến dạng. Các cây được ươm chung trong một vỉ nên có kích thước tương đối đồng đều để đảm bảo chế độ chăm sóc và sinh trưởng đồng nhất, tránh tình trạng cây lớn lấn át cây nhỏ.
Khi lấy cây ra khỏi bịch mô, cần thao tác nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương rễ. Phần môi trường dinh dưỡng bám trên rễ phải được rửa sạch bằng nước sạch, giúp hạn chế nấm bệnh và tạo điều kiện cho rễ tiếp xúc trực tiếp với giá thể mới.
- Quy trình ươm cây con từ bịch mô
Sau khi chuẩn bị đầy đủ giá thể, vỉ ươm và cây con, tiến hành ươm cây theo đúng kỹ thuật. Cây được đặt vào lỗ ươm với độ sâu vừa phải, không trồng quá sâu gây nghẹt cổ rễ, cũng không trồng quá nông khiến rễ bị lộ ra ngoài. Giá thể xung quanh gốc cần được ém nhẹ để cố định cây, giúp cây đứng vững.
Sau khi ươm xong, toàn bộ vỉ cây được đưa vào khu vực che mát bằng hai lớp lưới đen nhằm giảm cường độ ánh sáng và hạn chế thoát hơi nước. Tiếp theo, tưới nhẹ một lần nữa để ổn định giá thể và giúp rễ cây tiếp xúc tốt với môi trường xung quanh.
Trong 7 ngày đầu sau ươm, cần duy trì độ ẩm bằng cách phun nước sạch vào mỗi buổi sáng sớm. Tuyệt đối không phun nước vào chiều mát trong giai đoạn này, vì độ ẩm cao ban đêm dễ tạo điều kiện cho nấm bệnh phát sinh, gây hại cho cây non.
Các thông tin và sản phẩm liên quan đến cây giống, kỹ thuật ươm trồng hiện đại có thể tham khảo thêm tại https://vigen.vn/, nơi cung cấp nhiều giải pháp phù hợp cho sản xuất cây giống chất lượng cao.
- Chăm sóc cây con sau khi ươm
Sau khoảng 6–7 ngày, khi cây đã tươi tỉnh, lá xanh trở lại và bắt đầu ra rễ mới, có thể gỡ bỏ một lớp lưới che mát để cây dần thích nghi với điều kiện ánh sáng tăng lên. Việc tháo lưới cần thực hiện từ từ, tránh thay đổi đột ngột gây sốc cho cây.
Sau 12 ngày kể từ khi ươm, tiến hành tưới thuốc kích thích ra rễ với liều nhẹ, khoảng 0,5 ml cho mỗi lít nước. Mục đích của giai đoạn này là thúc đẩy sự phát triển của hệ rễ, giúp cây bám chắc vào giá thể và tăng khả năng hút nước, dinh dưỡng.
Đến ngày thứ 15, có thể bắt đầu tưới phân với nồng độ thấp, duy trì EC ở mức khoảng 0,5 để tránh gây xót rễ. Quy trình tưới ra rễ và tưới phân được lặp lại định kỳ 4 ngày một lần, kết hợp theo dõi tình trạng sinh trưởng của cây để điều chỉnh cho phù hợp.
Trong suốt quá trình chăm sóc, nếu phát hiện cây có dấu hiệu nấm bệnh, cần phun thuốc phòng trừ với liều nhẹ hơn khoảng một nửa so với khuyến cáo trên bao bì. Việc xử lý sớm sẽ giúp ngăn chặn mầm bệnh lây lan, bảo vệ toàn bộ vỉ cây.
- Giai đoạn hoàn thiện cây con và chuẩn bị trồng ra ngoài
Sau khoảng 1 tháng chăm sóc đúng kỹ thuật, cây con từ bịch mô sẽ phát triển ổn định, thân lá cứng cáp và hệ rễ hoàn chỉnh. Lúc này, cây có thể được đưa ra trồng ngoài đất hoặc trồng vào chậu tùy theo mục đích sản xuất. Trước khi trồng ra ngoài, cần tiếp tục tập cho cây làm quen dần với điều kiện ánh sáng, gió và nhiệt độ tự nhiên để hạn chế sốc môi trường.
Đối với các loại cây ăn quả hoặc cây ghép chất lượng cao, việc ươm cây mô đúng kỹ thuật là tiền đề quan trọng để đảm bảo sinh trưởng lâu dài và năng suất sau này. Một số sản phẩm cây giống có thể tham khảo tại https://vigen.vn/san-pham/mang-cau-ghep/, phù hợp cho các mô hình trồng trọt quy mô hộ gia đình và sản xuất hàng hóa.
- Kết luận
Quy trình ươm và chăm sóc cây con từ bịch mô là giai đoạn mang tính quyết định trong chuỗi sản xuất cây giống nuôi cấy mô. Việc thực hiện đúng từ khâu chuẩn bị giá thể, lựa chọn cây con, kỹ thuật ươm đến chế độ chăm sóc sau ươm sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh, đồng đều và đạt tỷ lệ sống cao. Khi được áp dụng bài bản và nhất quán, quy trình này không chỉ nâng cao chất lượng cây giống mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại và bền vững.
